Lutalyse

رویان دارو
Lutalyse
● معرفی و ترکیب: دینوپروست نام ماده مؤثر پروستاگلاندین طبیعی از نوع اف 2 آلفا می‌باشد که در تهیه داروی لوتالایز، ملح کریستاله آن به نام ترومتامین (تام) به‌کار رفته است.
ملح سفید رنگ دینوپروست یا تام بخوبی در آب و در حرارت اتاق تا غلظت حداقل 200 میلی‌گرم در میلی‌لیتر حل می‌شود.
هر میلی‌لیتر محلول تزریقی لوتالایز حاوی 5 میلی‌گرم دینوپروست (71/ 6 میلی‌گرم ملح کریستاله ترومتامین) می‌باشد.

● مکانیسم اثر:
 دینوپروست موجود در لوتالایز کاملا مشابه پروستاگلاندین اف 2 آلفا طبیعی است.
پروستاگلاندین اف 2 آلفا باعث تحلیل جسم زرد در تخمدان می‌شود. این عمل در اثر انقباض شریانهای تخمدانی انجام می‌گیرد.
 باعث سقط جنین یا زایمان می‌گردد.
 این دارو دارای تأثیر مستقیم بر روی عضلات رحم نیز می‌باشد.
● موارد و مقررات مصرف: لوتالایز برای موارد زیر در گاو و اسب توصیه می‌شود:
1- کنترل بهتر زمان فحلی و تخمک‌گذاری در گاوها و اسبهایی که دوره فحلی عادی و سالم دارند.
2- درمان گاوها و اسبهایی که دارای جسم زرد فعال و عادی هستند ولی علائم ظاهری و رفتاری فحلی را از خود بروز نمی‌دهند (فحلی خاموش یا نامشخص در گاو - اسبهای دارای مشکل در برنامه تولیدمثل).
3- ایجاد سقط جنین در گاو و اسب.
4- ایجاد زایمان در گاو.
5- درمان تورم مزمن و تورم چرکی رحم در گاو.
6- کنترل تولیدمثل در گاو (تنظیم برنامه تولیدمثل).
1- کنترل بهتر زمان فحلی و تخمک‌گذاری در گاوها و اسبهایی که دوره فحلی عادی دارند:
گاو: اگر لوتالایز به گاوها و تلیسه‌هایی که در دوره بین دو فحلی عادی خود (دوره دی‌استروس) هستند تجویز شود، معمولا مجددآ فحل شده و طی2 تا 5 روز پس از تزریق تخمک‌گذاری می‌کنند.
اسب: اگر این دارو به مادیانهایی که در دوره دی‌استروس هستند تجویز شود در اغلب موارد طی 2 الی 4 روز بعد از تزریق فحل شده و 8 الی 12روز بعد از تزریق تخمک‌گذاری می‌کنند.
از این خاصیت می‌توان برای کنترل بهتر زمان فحلی و تولیدمثل در گاو و اسب استفاده کرد.
باید توجه داشت که اگر پروستاگلاندین اف 2 آلفا در گاو و اسب طی 4روز اول بعد از فحلی دام مصرف شود، احتمالا جسم زرد تحلیل نخواهد رفت.
همچنین مصرف آن طی 48 ساعت قبل از شروع فحلی بعدی دام ممکن است تأثیری در کنترل زمان فحلی آن نداشته باشد.
2- درمان گاوها و اسبهایی که جسم زرد فعال و عادی دارند ولی علایم مشخص رفتاری فحلی را بروز نمی‌دهند:
گاو: بعضی گاوها ممکن است دارای فعالیت عادی تخمدانی باشند ولی علائم قابل تشخیص رفتاری را ظاهر نسازند. این حالت بیشتر در ماههای سرد زمستان، در اوج شیردهی در گاوهای پرشیر و نیز در دوره شیرخواری درگوساله‌های شیری بروز می‌کند. حال اگر در این گونه دامها جسم زرد وجود داشته باشد و تخمک‌گذاری هم طی 4 روز قبل از اقدام به تزریق پروستاگلاندین اف 2 آلفا انجام نپذیرفته باشد، تزریق این دارو باعث تحلیل جسم زرد و ظهور فحلی و انجام تخمک‌گذاری خواهد شد.
گاوهایی را که به منظور تولیدمثل به آنها پروستاگلاندین اف 2 آلفا تجویز شده می‌توان به روش جفتگیری طبیعی یا تلقیح مصنوعی بارور نمود. این کار را با توجه به زمان بروز علائم ظاهری فحلی و یا محاسبه زمان قابل پیش‌بینی بدون توجه به علائم فحلی؛ 78 ساعت پس از مصرف دارو یا در ساعتهای 72 و 90 بعد از تجویز دارو می‌توان انجام داد.
اسب: اگر مرحله بین دو فحلی (دی‌استروس) طولانی شود، علائم عادی در فحلی بعدی کاملا واضح نخواهد بود.
بسیاری از مادیانهایی که در فصل تولیدمثل غیر فحل به‌نظر می‌آیند، دارای مقادیری از پروژسترون در سرم خون هستند که وجود یک جسم زرد فعال و مقاوم را تداعی می‌کند. بعضی از مادیانهای به ظاهر عقیم، یا باکره و نیز مادیانهای شیرده هم که دوره فحلی عادی از خود نشان نمی‌دهند ممکن است در دوره بین فحلی (دی‌استروس) باشند. همچنین به دنبال سقط جنین، مرگ جنین و جذب آن در رحم یا آبستنیهای کاذب ممکن است وجود پروژسترون در خون ناشی از فعالیت یک جسم زرد مقاوم و فعال مطرح باشد. معالجه حیوانات فوق‌الذکر با پروستاگلاندین اف 2 آلفا معمولا باعث تحلیل جسم زرد و انجام فحلی یا تخمک‌گذاری می‌گردد.
3- ایجاد سقط جنین در گاو و اسب:
پروستاگلاندین اف 2 آلفا را می‌توان برای خاتمه دادن به آبستنیهای نامطلوب به‌کار برد.
گاو: پروستاگلاندین اف 2 آلفا با موفقیت در ایجاد سقط جنین به‌کار می‌رود. البته مراحل آبستنی عامل مهمی در بروز سقط ناشی از مصرف این دارو هستند. کما این‌که با افزایش دوران آبستنی درصد تعداد دامهایی که با یک بار تزریق عضلانی این دارو سقط جنین می‌کنند، کمتر می‌شوند. در طی دوره 100 روزه اول آبستنی، نسبت تعداد دامهایی که 35 روز پس از یک تزریق این دارو سقط می‌کنند به 90 درصد می‌رسد ولی این نسبت برای دوره آبستنی بین 101 تا 150 روزگی؛ 60 درصد و برای آبستنیهای بالای 150 روز 40 درصد می‌باشد.
اسب: این دارو را برای خاتمه دادن به آبستنیهای نامطلوب مادیان می‌توان به‌کار برد.
با مصرف پروستاگلاندین اف 2 آلفا و تحلیل جسم زرد تخمدان، مادیانی را که روزهای قبل از 35 روزگی آبستنی خود را می‌گذراند می‌توان به سقط جنین وادار نمود. ایجاد سقط از روز 35 آبستنی به بعد توسط یک بار تزریق این دارو احتمال کمتری دارد و برای سقط نیاز به تکرار تزریق خواهد بود. در موقع سقط اجباری باید احتمال پاره شدن رحم را نیز (اگرچه احتمالش کم است) در نظر گرفت مخصوصاً اگر دهانه رحم به موقع باز نشود.
4- ایجاد زایمان در گاو:
پروستاگلاندین اف 2 آلفا را برای ایجاد زایمان در روز 270 آبستنی و یا روزهای بعد از آن می‌توان به‌کار برد. چنانچه مصرف دارو طی روزهایی که انتظار می‌رود دام باید به‌طور عادی زایمانش را انجام دهد صورت گیرد، مشکلات حین زایمان بعد از آن کاهش می‌یابد. زمان زایمان ناشی از تزریق این دارو حدود 1 الی 8 روز (به‌طور متوسط 3 روز) بعد از تزریق خواهد بود.
القاء زایمان در اثر این دارو در مواقعی توصیه می‌شود که مسئله به دنیا آوردن گوساله با جثه بزرگ مطرح باشد و یا به هر دلیل لازم باشد که زایمان زودتر از موعد انجام گیرد. همچنین این کار در مواردی که زایمان به مشکلات برخوردکرده توصیه می‌شود (مثلا موقعی که جنین در رحم مومی یا فاسد شده و یا پرده‌های آمنیون و آلانتوئیس آب‌آوردگی پیدا کرده‌اند). برای خارج‌نمودن جنین مرده از رحم هم می‌توان این دارو را به‌کار برد.
5- درمان تورم مزمن رحم و تورم چرکی رحم:
تورم مزمن رحم در گاو غالبا در اثر ابتلاء به تورم حاد رحم در طی دو یا سه هفته اول بعد از زایمان اتفاق می‌افتد و معمولا ترشح چرکی یا مخاطی چرکی وجود دارد که به تناوب قطع و مجددآ شروع می‌شود. در تورم چرکی رحم، مایع چرکی در داخل رحم باقی مانده و به بیرون از بدن ترشح نمی‌گردد.
با تجویز این دارو، جسم زرد تخمدان تحلیل رفته، تخمک‌گذاری انجام شده و طی این مراحل، محیط رحم برای باکتریهای ایجادکننده تورم و عفونت نسبتا نامناسب می‌شود.
در صورت ادامه مشکلات فوق می‌توان دارو را پس از 10 الی12 روز مجددآ به عضله تزریق نمود.
6- کنترل تولیدمثل و تنظیم برنامه‌های تولیدمثل در گاو:
پروستاگلاندین اف 2 آلفا با تحلیل جسم زرد می‌تواند برای کنترل زمان فحلی در گاوهایی که دارای دوره فحلی عادی بوده و جسم زرد نیز در آنها تشکیل شده‌است به‌کار رود. در این زمینه برنامه‌های کنترل متعددی را می‌توان به اجرا گذاشت ولی همه آنها حداقل بعد از گذشت 35 روز از زایمان دام قابل اجرا خواهند بود. چهار برنامه در زیر شرح داده می‌شود:
برنامه اول:
1- 5 میلی‌لیتر لوتالایز را در عضله گاو تزریق کنید.
2- 11 روز (10 الی 12 روز) بعداز تزریق اول، تزریق دیگر را انجام دهید.
3- 78 ساعت (75 الی 80 ساعت) بعد از تزریق دوم، دام را تلقیح مصنوعی کنید.
اگر گاوها در موقع تزریق دارو، فحلی خود را می‌گذرانند، در زمان تلقیح لازم نیست علائم ظاهری فحلی مشاهده یا تشخیص داده شوند. این برنامه را در اغلب گله‌هایی که دارای سابقه موفقیت‌آمیز تلقیح مصنوعی هستند و از نظر دوره‌های فحلی گاوها مسئله‌ای نداشته‌اند می‌توان به اجرا گذاشت.
برنامه دوم:
1- 5 میلی‌لیتر لوتالایز را در عضله گاو تزریق کنید.
2- تزریق را در 11 (10الی 12) روز بعد تکرار کنید.
3- 71 (70 تا 72) ساعت و نیز90 (88 تا 96) ساعت بعد از تزریق دوم، دامها را تلقیح مصنوعی کنید.
اگر دامها در زمان تزریق دارو دوره عادی فحلی خود را می‌گذرانند، تشخیص علائم ظاهری فحلی در زمان تلقیح مصنوعی لازم نمی‌باشد.
تلقیح مصنوعی مجدد، نسبت درصد آبستنی را در بعضی گله‌ها بالا می‌برد.
برنامه سوم:
1- 5 میلی‌لیتر لوتالایز را در عضله گاو تزریق کنید.
2- تزریق را 11 (10 الی 12) روز بعد تکرار نمایید.
3- پس از تشخیص فحلی، دام را تلقیح مصنوعی کنید.
برنامه چهارم:
1- 5 میلی‌لیتر از این دارو را در عضله گاو تزریق کنید.
2- پس از تشخیص فحلی، دام را تلقیح مصنوعی کنید.
اگر دقیقاً مشخص نباشد اغلب گاوها دوره عادی فحلی خود را می‌گذرانند یا نه، در این صورت برنامه‌های سوم یا چهارم قابل توصیه هستند و در غیر این صورت برنامه اول یا دوم می‌تواند اجرا شود. به دنبال انجام هر کدام از برنامه‌های فوق، اگر گاوهایی در مرحله اول آبستن نشدند، می‌توان آنها را در فحلی بعدی مجددآ تلقیح نمود یا با گاو نر مناسبی کل داد. انتخاب برنامه‌های فوق برحسب وجود عوامل مختلف مورد تأثیر قرار خواهد گرفت و در بسیاری موارد می‌توان برنامه‌ها را براساس وجود شرایط معین تعدیل نمود. به‌عنوان مثال بعضی دامپزشکان برای شرایط معینی برنامه‌های کنترل تولیدمثلی خاصی را تنظیم می‌کنند. با وجودی که تعیین مقادیر لازم پروستاگلاندین اف 2 آلفا برای موارد انفرادی و اختصاصی، چندان مشکل نیست ولی باید دقت کرد که این تعدیلات، موفقیت کلی برنامه‌های تولیدمثلی را به‌طور جدی با اشکال مواجه نسازد.
نکاتی در مورد مصرف پروستاگلاندین اف 2 آلفا در گاو و تلیسه:
پروستاگلاندین اف 2 آلفا تنها در دامهایی که دارای دوره فحلی طبیعی بوده و جسم زرد فعال دارند تأثیر دارد.
در بعضی برنامه‌های کنترل و تنظیم تولیدمثل، دو تزریق از این دارو با فاصله 11 (10 الی 12) روز لازم است. با تکرار تزریق دیگر لازم نخواهد بود که روز دقیق فحلی حیوان را در موقع تزریق اول مورد توجه قرار داد.
تلقیح مصنوعی زمان‌بندی شده (بدون توجه به علائم ظاهری فحلی) را فقط باید در گله‌هایی به‌کار برد که به‌طور هم‌زمان یا تقریباً تمام گاوها در طی دوره فحلی عادی خود باشند.
در انتخاب نوع برنامه تنظیم تولیدمثل وجود عوامل مختلف مانند: قیمت اسپرم، تعداد دفعات دسترسی به گاوها، امکانات تشخیص فحلی و نیز نوع هدف مورد نظر برای تلقیح مصنوعی مؤثر می‌باشند.
عوامل زیادی در موفقیت یا شکست برنامه‌های مدیریت تولیدمثل مؤثر هستند که شامل استفاده از پروستاگلاندین اف 2 آلفا نیز خواهند بود. بعضی از این عوامل عبارتند از:
1- از تشکیل جسم زرد تخمدان در گاوهای مورد نظر 5 روز یا بیشتر گذشته باشد تا پروستاگلاندین اف 2 آلفا بتواند قدرت تحلیل بردن آن را داشته باشد. به عبارت دیگر حیوان باید آماده تولیدمثل بوده، دوره فحلی خود را به‌طور طبیعی طی نماید و به‌طور کلی از نظر جسمی سلامت باشد.
2- اسپرم مورد استفاده دارای قدرت باروری زیادی باشد.
3- تلقیح به‌صورت صحیح انجام گیرد.
4- در مواردی که علائم فحلی مورد نظر باشد، این علائم باید بدقت مورد تشخیص قرار گیرند.
5- وسایل فیزیکی مقید کردن دام به منظور انجام تلقیح مصنوعی بدون صدمه زدن به دام در دسترس باشد.
6- وضع تغذیه‌ای دام قبل از شروع فصل تولیدمثل و در طی فصل مربوطه مناسب باشد زیرا این مسئله تأثیر مستقیمی روی میزان آبستنی، شروع دوره فحلی در تلیسه‌ها و شروع مجدد دوره فحلی در گاوها پس از زایمان دارد.
خلاصه این‌که در یک برنامه صحیح و موفق تلقیح مصنوعی می‌توان پروستاگلاندین اف 2 آلفا را به خوبی به‌کار گرفت ولی در برنامه‌های غلط تلقیح مصنوعی، حتی مصرف این دارو نیز نمی‌تواند وضع را بهبود بخشد مگر این‌که تمام اشکالات مدیریتی مربوطه قبلا برطرف شده باشد.
نکاتی در مورد مصرف پروستاگلاندین اف 2 آلفا در مادیان:
این دارو فقط در مادیانهایی که دارای جسم زرد فعال هستند مؤثر است. مدیریت صحیح پرورش اسب در موفقیت استفاده از این دارو کاملا مؤثر است. در این زمینه عوامل متعددی وجود دارند که به تعدادی در اینجا اشاره می‌شود:
تغذیه خوب و مناسب، مراقبت بهداشتی دام شامل رسیدگی به وضع تخمدانها، رحم، دهانه رحم (از نظر عاری بودن از عوامل بیماریزا)، تهیه و نگهداری پرونده تولیدمثلی مادیانها، تحریک حس جنسی حیوان (با نشان دادن اسب نر) در فواصل زمانی معین و رعایت اصول بهداشتی دام.
در زمان استفاده از پروستاگلاندین اف 2 آلفا در مادیان، نکات زیر را باید مورد توجه قرار داد:
1- قبل از تزریق دارو، وضعیت تناسلی دام را مورد بررسی قرار داده و مشخص سازید.
2- یک تزریق عضلانی با پروستاگلاندین اف 2 آلفا انجام دهید.
3- علائم فحلی را روزانه با نشان دادن اسب نر به مادیان ارزیابی و با لمس از راه مقعد، وضع تغییرات در سطح تخمدان را مشخص کنید.
4- بعضی مادیانها که از نظر درمانگاهی حالات فحلی را نشان نمی‌دهند، عملا قادر به تولید تخمک در تخمدان بوده و حتی می‌توانند تخمک‌گذاری نمایند. این گونه مادیانها را اگر در لحظه مناسب و نزدیک به موقع رها شدن تخمک برای تولیدمثل به‌کار ببرند ممکن است بتوان آنها را با موفقیت آبستن نمود.
5- مادیانها را باید با توجه به تمام اصول صحیح مدیریت پرورش اسب در برنامه تولیدمثل قرار داد.
● میزان و روش مصرف: مقدار ماده مؤثره پروستاگلاندین اف 2 آلفا در هر میلی‌لیتر دارو 5 میلی‌گرم می‌باشد.
مانند همه داروهای تزریقی چند دُزی، باید اصول بهداشتی را در موقع کشیدن دارو به داخل سرنگ استریل رعایت نمود، قبل از واردکردن سوزن استریل به درون شیشه، بایستی درپوش شیشه را به شکل مناسب ضدعفونی کرد.
گاو: تزریق پروستاگلاندین اف 2 آلفا به میزان 25 میلی‌گرم (5 میلی‌لیتر) در داخل عضله، باعث تحلیل جسم زرد تخمدان می‌شود. این خاصیت در موارد زیر مورد استفاده قرار می‌گیرد:
1- کنترل بهتر زمان فحلی و تخمک‌گذاری در گاوهایی که دوره فحلی طبیعی خود را می‌گذرانند.
2- معالجه گاوهایی که دارای جسم زرد فعال هستند ولی علائم مشخص رفتاری فحلی را از خود نشان نمی‌دهند (فحلی خاموش یا عدم وجود علائم فحلی).
3- معالجه تورم مزمن رحم و تورم چرکی رحم.
4- برنامه‌های کنترل و تنظیم تولیدمثل.
به‌طور کلی، مقادیر مورد نیاز از دارو برای موارد دیگر درمانی در گاو آبستن شامل:
1- ایجاد سقط جنین.
2- ایجاد زایمان زودرس.
مقدار بیشتر این دارو، برای تحلیل جسم زرد در دامهای غیر آبستن است. برای دو مورد سقط یا زایمان زودرس، مصرف 25 الی 35 میلی‌گرم دینوپروست (5 الی 7 میلی‌لیتر لوتالایز) به‌صورت عضلانی لازم می‌باشد. مرحله آبستنی عامل مهمی در تعیین میزان مصرف این دارو است. به‌عنوان مثال در150 روز اول آبستنی، پروستاگلاندین اف 2 آلفا با موفقیت به‌کار برده می‌شود ولی در دوره بین 150 تا 270 روزگی آبستنی، حتی مصرف مقادیر بیشتر دارو به اندازه مورد قبلی تأثیر نخواهد داشت.
اسب: مصرف 5 میلی‌گرم دینوپروست (1 میلی‌لیتر لوتالایز) در مادیان به‌صورت تزریق عضلانی دارای خاصیت تحلیل جسم زرد تخمدان می‌باشد. این ویژگی را در موارد زیر می‌توان مورد استفاده قرار داد:
1- کنترل بهتر زمان فحلی و تخمک‌گذاری در مادیانهایی که دوره فحلی طبیعی خود را طی می‌کنند.
2- معالجه مادیانهایی که دارای جسم زرد فعال بوده ولی علایم مشخص رفتاری فحلی را از خود نشان نمی‌دهند.
3- ایجاد سقط جنین (با توجه به این‌که ممکن است تأثیر دارو در میان مادیانها متفاوت باشد در مواردی ممکن است تکرار تزریق لازم باشد).
● موارد عدم استعمال:
1- این دارو نباید به گاوهایی که مبتلا به عوارض حاد یا تحت حاد دستگاه عروقی، گوارشی یا تنفسی هستند تجویز شود.
2- تزریق داخل رگی انجام نشود.
3- در صورتی که این دارو در 5 روز اول بعد از تخمک‌گذاری به دام تزریق شود، تأثیری نخواهد داشت.
4- اگر این دارو برای ایجاد سقط جنین به‌کار می‌رود، باید احتمال پاره شدن رحم (اگر چه احتمالش کم است) را در نظر داشت، مخصوصاً اگر دهانه رحم به اندازه کافی باز نشود.
5- وضعیت آبستنی دام قبل از تزریق پروستاگلاندین اف 2 آلفا باید به دقت مشخص شود زیرا در صورت مصرف مقدار کافی از آن در بسیاری حیوانات، سقط جنین یا زایمان زودرس می‌تواند ایجاد شود.
● موارد احتیاط:
1- زنان آبستن و نیز آنهایی که در سنین قابل باروری هستند از تماس با این دارو باید اجتناب نمایند.
2- افراد مبتلا به آسم و عوارض برونشی و سایر ناراحتیهای تنفسی نباید با این دارو تماس یابند.
3- در صورت تماس پوست بدن با این دارو، موضع آلوده را باید فوراً شست.
● اثرات جانبی:
گاو: در صورتی که پروستاگلاندین اف 2 آلفا به مقدار 5 الی10 برابر حد توصیه شده آن مصرف شود، بیشترین عارضه‌ای که دیده شده، افزایش حرارت مقعدی است. به هر حال این افزایش حرارت در تمام موارد موقتی بوده و برای دام خطرناک نمی‌باشد. در بعضی موارد به میزان محدودی ترشح بزاق هم افزایش می‌یابد.
اسب: بیشترین عارضه جانبی، تعریق زیاد و کاهش حرارت مقعدی است. به هر حال این عوارض موقتی بوده و برای دام خطرناک نمی‌باشد.
سایر عوارض عبارتند از: افزایش ضربان قلب، افزایش دفعات تنفس، ناراحتی شکمی، عدم تعادل حرکتی و نیز دراز کشیدن دام روی زمین می‌باشد. این علائم معمولا طی 15 دقیقه اول پس از تزریق دارو دیده می‌شوند و طی یک ساعت اول بعد از تزریق ناپدید می‌شوند. مادیانها معمولا در طی بروز این علائم نیز اشتهای خود را حفظ کرده و به غذا خوردن ادامه می‌دهند.
● زمان پرهیز از مصرف:
دامهای مورد مداوا را تا 24 ساعت پس از تزریق این دارو نباید به منظور خوراک انسان کشتار نمود.
شیر دامهای تحت درمان را می‌توان بدون دوره پرهیز به مصرف خوراک انسان و دام رسانید.
عمر قفسه‌ای: 24 ماه
● شرایط نگهداری: در درجه حرارت اتاق و کمتر از 30 درجه سانتی‌گراد (86 درجه فارنهایت) نگهداری شود.
● بسته‌بندی: پروستاگلاندین اف 2 آلفا در جعبه‌های حاوی 5 ویال 2 دُزی10 میلی‌لیتری عرضه می‌شود. ضمناً ویالهای30 میلی‌لیتری نیز وجود دارد.
شرکت دارای مجوز فروش: Zoetis آمریکا